Veel meer dan een huisdier…

Onze directeur Rianne Haaijema heeft onlangs een column geschreven voor Stichting DierenLot. Lees hieronder deze column terug!

Vijftien jaar geleden studeerde ik af aan de opleiding Diermanagement in Leeuwarden. Tijdens mijn afstudeerperiode gaf mijn zus, psychotherapeut, me een tip: Waarom kijk je niet naar de relatie tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling?

Ik had toen nog geen idee dat die ene vraag mijn toekomst zou bepalen. Het was geen voor de hand liggend onderwerp. Juist daarom wilde ik het onderzoeken. De conclusie van mijn onderzoek was even eenvoudig als confronterend: er was nauwelijks aandacht voor de relatie tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling. Dieren kwamen vrijwel niet voor in beleid en de kennis over de rol van huisdieren binnen geweldssituaties was zeer beperkt.

Hoe meer ik me verdiepte in de relatie tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling, hoe meer ik me verwonderde over de betekenis die een huisdier kan hebben in iemands leven. Ik begon anders te kijken. Naar mensen, naar hun dieren en vooral naar de onvoorwaardelijke band tussen beiden. Juist wanneer het leven van mensen onder grote druk komt te staan, blijkt een huisdier veel meer dan een huisdier. Het is een maatje… een bron van troost. Een reden om vol te houden. Dat heeft er toe geleid dat ik twaalf jaar geleden Stichting Mendoo heb opgericht. Sindsdien zetten we ons iedere dag in voor slachtoffers van huiselijk geweld en hun huisdieren.

Achter iedere hulpvraag die we binnenkrijgen, schuilt een verhaal. Een vrouw die wil vluchten, maar haar hond niet kan achterlaten. Kinderen in de opvang die blijven vragen hoe het met de kat gaat. Een pleger die precies weet hoeveel een dier betekent en die liefde gebruikt als machtsmiddel. “Hij schopte de hond als ik niet luisterde.” – “Hij liet ons kind de cavia doden.” – “Hij gooide mijn kitten tegen de muur.” – “Toen sneed hij de keel van onze kat door.” – “Mijn kinderen zagen alles.” Zinnen als deze laten mij niet meer los. Het verklaart waarom 41 procent van de vrouwen hun vlucht uit een gewelddadige relatie gemiddeld een jaar uitstelt vanwege zorgen om hun huisdier. Soms zelfs veel langer. Niet omdat ze niet weg willen, maar omdat ze precies weten wat er gebeurt als zij vertrekken.

En daar begint ons werk. Vanaf het moment dat een slachtoffer of hulpverlener contact met ons opneemt, denken we mee over de zorg en veiligheid voor het huisdier. Het liefst zorgen we ervoor dat mens en dier samen terechtkunnen in een diertoegankelijke vrouwenopvang. Gelukkig zien we daarin steeds meer ontwikkeling. Samen met vrouwenopvangorganisaties werken we sinds 2016 aan een diertoegankelijk opvangsysteem. Inmiddels kunnen steeds meer vrouwen hun huisdier meenemen naar de opvang, waardoor ze niet langer voor die onmogelijke keuze komen te staan. Want juist in een periode waarin alles onzeker is, is de aanwezigheid van een vertrouwd huisdier van onschatbare waarde.

Is gezamenlijke opvang niet mogelijk, dan zoeken we een liefdevol en tijdelijk opvangadres bij één van onze gastouders. Terwijl moeder en kinderen werken aan hun herstel, zorgen wij ervoor dat ook hun huisdier veilig is, de zorg krijgt die het nodig heeft en onderdeel blijft van hun toekomst. Want daar werken we uiteindelijk naartoe: een hereniging met het huisdier.

De afgelopen twaalf jaar hebben me geleerd dat de veiligheid van mens en dier onlosmakelijk met elkaar verbonden kan zijn. De ondersteuning die wij kunnen bieden hangt echter nog te vaak af van de gemeente waarin iemand woont en de afspraken die daar zijn gemaakt. Maar huiselijk geweld houdt zich niet aan gemeentegrenzen. Daarom zetten we ons in voor een landelijk ondersteund overheidsbeleid, waarin de zorg voor huisdieren een vanzelfsprekend onderdeel is binnen de aanpak van huiselijk geweld. Zodat alle slachtoffers, waar zij ook wonen, op dezelfde ondersteuning kunnen rekenen.

Want als we de rol van huisdieren in situaties van huiselijk geweld blijven onderschatten, zullen er altijd mensen én huisdieren zijn die noodgedwongen langer in een onveilige situatie blijven. Met alle mogelijke gevolgen van dien. En juist dat kunnen we samen voorkomen. Door de verbinding te zoeken tussen mens, dier en hulpverlening. Door over de grenzen van ons eigen vakgebied heen te kijken. Want veiligheid is pas echt veilig als niemand achter hoeft te blijven.

Het hele vakblad van DierenLot is terug te lezen via deze link.